چو غلام آفتابم هم از آفتاب گویم ** نه شبم نه شب پرستم که حدیث خواب گویم ** چو رسول آفتابم به طریق ترجمانی ** پنهان از او بپرسم به شما جواب گویم

پنجشنبه ٢٧ دی ،۱۳۸٦

کتابهايي که بوي کاغذ نمي دهند

مدتی قبل خبرنگار روزنامه جام جم در زمینه کتاب های مجازی و پدیده نشر اینترنتی کتاب مصاحبه ای با من داشت که به تازگی دیدم خلاصه آن در قالب گزارشی منتشر شده. در ادامه متن آن را آورده ام. البته جا داشت نگارنده آدرس اینترنتی کتابخانه مجازی قفسه را نیز ذکر کند. اصل مطلب را اینجا بخوانید.

کتابهايي که بوي کاغذ نمي دهند

 

بيشتر نويسندگان ايراني به دلايل زياد و غيرقابل انکار، نسبت به انتشار آثارشان در اينترنت و با عنوان «کتاب مجازي» روي خوش نشان نمي دهند.
با اين همه ، بسيارند وبلاگ ها و وب سايت هايي که با اجازه يا بي اجازه در اين باره اقدام کرده اند، بنابراين همپاي مساله انتشار کتاب الکترونيکي ، مقوله رعايت حقوق مولفان و ناشران نيز به ميان مي آيد. بحثي که نياز به زمينه چيني و بررسي هاي بسيار دارد. براي روشن تر شدن اين مساله ، گفتگوي کوتاهي با مدير يکي از کتابخانه هاي مجازي فارسي انجام داديم.
در اين گفتگو سعي هر دو طرف بر آن بود تا موقعيت غفلت شده اي به نام «دنياي مجازي» را با همه خوبي و بدي هايش بيشتر بشناسانيم.
مهدي گلسرخ تبار، مهندس رايانه و آشنا به فضاي نت است. علاوه بر اين به خاطر علاقه اش به ادبيات ، از حدود 4 سال پيش تصميم به برپايي يک کتابخانه مجازي گرفته و تاکنون وقت بسياري صرف نگاهداري و به روزرساني آن کرده است. او درباره علاقه و انگيزه اش به اين کار مي گويد: «يک کتابخانه شخصي پر از کتاب ، هميشه برايم رويايي هيجان انگيز بود و حالا از اين که همه کاربران سايتم مي توانند چنين هيجاني را تجربه کنند، حس خوبي دارم». «قفسه» عنوان کتابخانه مجازي کتابهاي فارسي است. شما مي توانيد در اين سايت به کتابهاي متنوعي در زمينه هاي داستان ، شعر، مذهب ، علوم تجربي ، علوم انساني و... دسترسي داشته باشيد و از آنها استفاده کنيد؛ اما در اين ميان حقوق پديدآورندگان و نويسندگان چه مي شود؟ مدير قفسه در اين باره توضيح مي دهد:«بيشتر کتابهاي قفسه از سوي خود نويسنده در کتابخانه ثبت مي شوند و مشخصات و راههاي تماس با وي نيز در شناسنامه کتاب درج مي شود. حتي بسياري از نويسندگاني که کتابهايشان پيش از اين به صورت چاپي منتشر شده است نيز علاقه مند به باز نشر آنها روي اينترنت هستند. آنها معتقدند کتابشان تا به حال آن طور که بايد به دست خواننده نرسيده است و حالا مايلند آن را بي واسطه و رايگان در اختيار علاقه مندان قرار دهند».اما اينجا سوالي پيش مي آيد. يعني تا به حال هيچ نويسنده اي نسبت به انتشار اثري روي اينترنت واکنش منفي نشان نداده است؟ «هيچ کتابي در قفسه وجود ندارد که صاحب آن با انتشار مجازي اش مخالفت کرده باشد و ما آن را از فهرست کتابهايمان حذف نکرده باشيم.
اعتراض از سوي نويسنده اثر بسيار نادر بوده ، مواردي پيش آمده که کتاب از سوي يکي از اعضا در کتابخانه ثبت شده ، اما پس از درخواست ناشر، ما آن را از روي سايت برداشته و يا با توافق ، بخشي از آن را منتشر کرده ايم».
متاسفانه در کشور ما هيچ قانون صريحي درباره حمايت از حقوق پديدآورندگان وضع نشده است و همين موضوع تا حدودي نگراني نويسندگان را برمي انگيزد. درباره سايتهاي مشابه خارجي نظير «آمازون» ، رضايت کامل و توافق با ناشران اعمال مي شود سپس اثر انتشار داده مي شود.گلسرخ تبار هم در اين باره معتقد است : «هرچند در کشور ما قانون کارآمدي در حمايت از حقوق صاحبان آثار وجود ندارد، اما قفسه همواره به حقوق معنوي پديدآورندگان تنها به حکم وجدان احترام مي گذارد»
. او در ادامه و با بيان اين که ، خود وي نيز قرباني ناديده گرفتن حقوق معنوي شده است ، مي افزايد: «يک سال پس از شروع به کار قفسه ، حقوق مادي و معنوي آن از سوي سرويس دهنده قبلي فضا و دامنه سايت پايمال شد و به علت نبود حمايت قانوني ، اعتراض هاي ما به جايي نرسيد و مدتي طول کشيد تا با زحمت قفسه را مثل قبل فعال کنيم بنابراين به خوبي مي توانيم حقوق معنوي صاحبان آثار را درک کنيم».
با مدير قفسه درباره محاسن احتمالي انتشار کتاب به صورت الکترونيکي صحبت کرديم.
در ايران خصوص به دليل درآمدزا نبودن شغل نويسندگي ، انتشار آثار به صورت اينترنتي با نگراني هايي همراه است. ضمن آن که هنوز دلبستگي به کتابهاي چاپي در ميان مخاطبان ملموس است :«از منظري ديگر ، هيچ گاه کتاب مجازي جاي کتاب حقيقي را نمي گيرد زيرا هر کدام مخاطبان خاص خود را دارند. چه بسا انتشار مجازي يک کتاب به معرفي اثر و صاحب اثر کمک کند و موجب توفيق بيشتر نويسنده و تجديد چاپ کتابش شود. آماري وجود ندارد که نشان دهد انتشار مجازي يک کتاب ، از فروش آن کاسته است بلکه شاهديم بسياري از مخاطبان کتابهاي مجازي به نقد و بحث درباره آن مي پردازند و آن را به خوانندگان کتابهاي چاپي توصيه مي کنند».
شايد جالب باشد بدانيم چه کساني بيشتر و به دنبال چه نوع موضوعاتي ، قفسه را مي کاوند. «از آنجايي که بيشتر مخاطبان قفسه تحصيلکرده و با کتاب آشنا هستند ، مي دانند به دنبال چه چيزي بگردند. مثلا دانشجويان مايلند کتابهاي مربوط به رشته تحصيلي خود را بيابند. به طور کلي کتابهاي علوم رايانه ، داستاني ، تاريخي و پزشکي براي بيشتر مخاطبان جالب است. کتابهاي مرجع ، فلسفي و ديني نيز علاقه مندان خاص خود را دارد».
علاوه بر اينها، خود کاربران هستند که کتابهاي مورد علاقه شان را به قفسه مي افزايند. گويي همه کاربران قفسه ، کتابخانه اي شخصي با همه آنچه دوست دارند يا مدتها در پي آن بوده اند را گردآوري کرده و براي هميشه در کنار خود دارند.

ارتباط بي واسطه مخاطب و مولف
در بستر فضاي مجازي ، ارتباط خواننده و نويسنده بسيار ساده مي شود و نويسنده بي واسطه و با سرعت ، بازخورد اثر خود را مشاهده مي کند.
اين براي نويسنده بسيار سودمند است بنابراين مي شود گفت ؛ انتشار آثار نويسندگان به صورت مجازي ، محاسن بسياري دارد. اگر در اين راه ، معايب و آسيب هايي نيز متوجه مولف و ناشر باشد ، مي توان با بررسي دقيق آن و نيز پيگيري مساله حق تکثير به روند قانون مند شدن آن کمک کرد.
بارها پيش مي آيد که کاربر به دليل دسترسي آسان به کتاب مجازي ، آن را مي خواند سپس به دليل دلبستگي به نويسنده و اثرش ، اين روند را دنبال مي کند يا کتابهاي ديگر آن نويسنده را از طريق کتاب فروشي تهيه مي کند ، اين روش نقطه آغازي براي کتابخواني چنين افرادي است. وجود طيف گسترده اي از موضوعات خواندني و دسترسي آسان به آنها، بدون شک اشتهاي کتابخواني را تحريک خواهد کرد.

مهدی گلسرخ

[ خانه| آرشيو | پست الكترونيك ]

خانه
آرشيو
پست الكترونيك


LOGO

online یک گپ دوستانه



تازه ها


(

Vote for our website